Wyprzedzające posłuszeństwo oznacza polityczną tragedię. Na początku rządzący może nie wiedzą, że ludzie są skłonni do kompromisu w sprawie danej wartości lub zasady. Nowy reżim może początkowo nie dysponować środkami bezpośredniego wywierania wpływu na obywateli. Po niemieckich wyborach w 1932 roku, które stworzyły Adolfowi Hitlerowi warunki do utworzenia rządu, a także po czechosłowackich w 1946 roku, w których zwyciężyli komuniści, kolejnym ważnym etapem było wyprzedzające posłuszeństwo. Ponieważ w obydwu wypadkach wystarczająca liczba ludzi dobrowolnie zaoferowała nowym przywódcom swoje usługi, zarówno naziści jak i komuniści zdali sobie sprawę, że mogą szybko przystąpić do pełnej przebudowy porządku politycznego.

Snyder, Timothy, i Bartłomiej Pietrzyk. O Tyranii: Dwadzieścia Lekcji Z Dwudziestego Wieku. Kraków: Znak Horyzont, 2017.  str.  18

Print Friendly, PDF & Email